Wymagania dla kandydata na diagnostę samochodowego

Na podstawie Art. 84 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2024 poz. 1251) poniżej przedstawiono najistotniejsze wymagania i zasady dotyczące uzyskania uprawnień do przeprowadzania badań technicznych pojazdów.

• Praca w stacji kontroli pojazdów: Badania techniczne pojazdów przeprowadza diagnosta zatrudniony w stacji kontroli pojazdów z odpowiednimi uprawnieniami.
• Uprawnienie wydane przez starostę: Kandydat musi posiadać wymagane wykształcenie, praktykę, odbyć szkolenie (lub być zwolnionym) oraz zdać egzamin kwalifikacyjny.
• Egzamin kwalifikacyjny: Przeprowadzany za opłatą przez komisję powołaną przez Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego.
• Wymagane wykształcenie i praktyka:
  • Wyższe techniczne (samochodowe) + 6 miesięcy praktyki
  • Średnie techniczne/branżowe (samochodowe) + 1 rok praktyki
  • Wyższe techniczne (inne niż samochodowe) + 1 rok praktyki
  • Średnie techniczne/branżowe (inne niż samochodowe) + 2 lata praktyki
• Zwolnienie ze szkolenia: Dla osób z ukończonymi studiami wyższymi na kierunku technicznym z zakresu diagnostyki samochodowej (po przedłożeniu dokumentów potwierdzających).
• Praktyka wliczana do stażu: Praktyka odbywana w ramach studiów może być wliczona do okresu praktyki, pod warunkiem istnienia umowy między uczelnią a stacją kontroli pojazdów lub warsztatem.

Podsumowanie najważniejszych wymagań

Branżowe wykształcenie o specjalności samochodowej

Branżowe wykształcenie o specjalności samochodowej oznacza wykształcenie zawodowe zdobyte w szkole branżowej, które koncentruje się na nauce zawodów związanych z motoryzacją i techniką samochodową.

Co to dokładnie oznacza?

• Branżowa szkoła I stopnia lub technikum o profilu samochodowym – placówka edukacyjna, gdzie program nauczania obejmuje m.in. naukę o budowie, obsłudze, konserwacji, naprawach oraz diagnostyce pojazdów silnikowych.
• Specjalność samochodowa – dotyczy zawodów i przedmiotów związanych z techniką samochodową, np. mechanik pojazdów samochodowych, elektromechanik pojazdów samochodowych, diagnosta samochodowy.
• Taki typ wykształcenia przygotowuje do pracy w branży motoryzacyjnej, szczególnie przy kontroli, diagnostyce, naprawach i serwisowaniu pojazdów.

Przykłady szkół i zawodów z tą specjalnością

• Branżowa Szkoła I stopnia o profilu mechanik pojazdów samochodowych
• Technikum o profilu elektromechanik pojazdów samochodowych
• Zasadnicza Szkoła Zawodowa o specjalności samochodowej (osoba z tym wykształceniem nie może zostać diagnostą samochodowym wymagane jest co najmniej średnie wykształcenie)

Znaczenie w kontekście uprawnień diagnosty samochodowego

Posiadanie branżowego wykształcenia o specjalności samochodowej jest jednym z wymogów formalnych do zdobycia uprawnień diagnosty samochodowego. Oznacza to, że kandydat ma podstawową, specjalistyczną wiedzę i umiejętności związane z techniką samochodową, które są uznawane przez prawo.

Branżowe wykształcenie o specjalności samochodowej – programy nauczania i kody zawodów

Programy nauczania

W Polsce „branżowe wykształcenie o specjalności samochodowej” jest realizowane głównie w ramach szkół branżowych I stopnia oraz techników o profilu motoryzacyjnym. Program nauczania dla zawodu mechanik pojazdów samochodowych jest ustalany przez Ministerstwo Edukacji i Nauki i obejmuje:

• budowę pojazdów, układy mechaniczne i elektryczne,
• obsługę, konserwację i naprawy pojazdów,
• diagnostykę pojazdów silnikowych.

Nauka łączy teorię z praktyką, realizowaną w szkolnych warsztatach lub podczas praktyk zawodowych u pracodawców.

• Od 1 września 2019 r. obowiązuje egzamin zawodowy według nowych podstaw programowych z 16 maja 2019 r. dla zawodów branżowych.
• Egzamin w formule 2019 dotyczy osób kształcących się według nowych podstaw od tego dnia.
• Rozporządzenie Ministra Edukacji z 28 stycznia 2025 r. określa wykaz dokumentów potwierdzających kwalifikacje zawodowe, uwzględniając różne formuły egzaminów i świadectwa czeladnicze.
• Zdający egzamin z kwalifikacji zawodowej otrzymuje certyfikat wydany przez komisję okręgową.
• Osoba z wszystkimi certyfikatami kwalifikacji w danym zawodzie oraz odpowiednim wykształceniem otrzymuje dyplom zawodowy i Europass – suplement do dyplomu.
• Zawód Technik Pojazdów Samochodowych (nr 311513) składa się z kwalifikacji głównej MOT.06 oraz jednej z dwóch kwalifikacji dodatkowych: MOT.05 lub MOT.02.
• Starsze formuły egzaminów (2012, 2017) odpowiadają obecnym kwalifikacjom (MOT.05 i MOT.02), zmieniając jedynie nazwy.
• Tytuł mechanika pojazdów samochodowych mają osoby z kwalifikacją MOT.05, a tytuł elektromechanika pojazdów osoby z MOT.02.

Podsumowanie

• Teoretyczna możliwość uznania przez OKE starszych świadectw lub czeladniczych istnieje, ale w praktyce OKE ich nie uznaje z powodu zmiany podstawy programowej – to uznaniowa praktyka.

Wykształcenie średnie techniczne/branżowe (inne niż samochodowe)

Wykształcenie średnie techniczne/branżowe (inne niż samochodowe) oznacza wykształcenie na poziomie średnim o profilu technicznym lub zawodowym, które nie jest bezpośrednio związane z motoryzacją ani specjalnością samochodową, ale nadal zapewnia odpowiednią bazę techniczną do pracy przy pojazdach lub w branży technicznej.

Co to dokładnie znaczy?

• Średnie techniczne – szkoła średnia o profilu technicznym, ale niekoniecznie związana z techniką samochodową, np. technikum mechaniczne, elektryczne, elektroniki, mechatroniki, automatyki itp.
• Branżowe (zawodowe) wykształcenie średnie – szkoła branżowa (np. branżowa szkoła I lub II stopnia) lub technikum o profilu niezwiązanym bezpośrednio z samochodami, lecz zapewniającym kompetencje techniczne lub mechaniczne.

Znaczenie w kontekście uprawnień diagnosty samochodowego

Ustawa pozwala, by kandydat z takim wykształceniem (inne niż samochodowe) uzyskał uprawnienia diagnosty samochodowego, jeśli:

• Ma dłuższy staż praktyki zawodowej niż osoby z wykształceniem o specjalności samochodowej (2 lata praktyki zamiast 1 roku lub 6 miesięcy).
• Praktyka musi być odbyta w stacji kontroli pojazdów lub w warsztacie naprawy pojazdów na stanowisku kontroli lub naprawy pojazdów.

Oznacza to, że mimo iż formalnie wykształcenie nie jest samochodowe, doświadczenie praktyczne musi wyrównać tę różnicę.

Podsumowanie